Vahid Karamnia

آثار به جا مانده از کاخ اختصاصی کوروش بزرگ با چندین ستون سنگی ترکیبی از سنگ سیاه و سفید و که سقف کاخ روی این ستون ها قرار داشته و گویا ارتفاع آنها نسبت به دیگر کاخهای دوران هخامنشیان کمتر بوده و این دلالت بر صمیمی تر بودن مکان و محل ملاقات های اختصاصی کوروش بزرگ بوده، دیواره های کاخ خشتی و از گل بوده که همه آن از بین رفته و فقط آثار ستون‌های سنگی بجا مانده است.

آرامگاه کوروش بزرگ یک بنای سنگی ساده یا به عبارتی یک اتاق سنگی بر بالای شش ردیف پله بزرگ با قاعده مستطیل قرار گرفته است، اتاق سنگی درب کوچکی دارد و سقف آن مثلثی شکل است، این بنا در یک دشت قرار گرفته و از همه طرف دشت قابل رویت است، این بنا در عین سادگی در چشم هر بیننده ای که اطلاعات ولو اندکی از قدمت آن و خصوصا بزرگی اندیشه و روش حکومت داری کوروش بزرگ داشته باشد بسیار بزرگ و با شکوه جلوه می‌کند و تحسین و احترام‌ وی را بر می انگیزد.
در اطراف این بنا و به فاصله حدودا یک کیلومتر آثار بناهای دیگری که مربوط به زمان حیات کوروش بوده نیز وجود دارد. مانند کاخ اختصاصی کوروش، کاخ بار عام کوروش، دروازه ورودی به محل اقامت و فرمانروایی کوروش و یک پل که البته الان آب یا رودخانه ای در آنجا وجود ندارد.

مجموعه میراث جهانی پاسارگاد مجموعه‌ای از سازه‌های باستانی برجای‌مانده از دوران هخامنشی است که در شهرستان پاسارگاد در استان فارس قرار گرفته‌، این مجموعه شامل ساختمان‌هایی چون آرامگاه کوروش بزرگ، پاسارگاد، باغ پادشاهی پاسارگاد، کاخ دروازه، پل، کاخ بارعام، کاخ اختصاصی، دو کوشک، آب‌نماهای باغ شاهی، آرامگاه کمبوجیه، ساختارهای دفاعی تل تخت، کاروانسرای مظفری، محوطهٔ مقدس و تنگه بلاغی است.
این مجموعه، پنجمین مجموعه ثبت‌شده در فهرست آثار میراث جهانی در ایران است که در نشست یونسکو که در تیرماه سال ۱۳۸۳ در چین برگزار شد به دلیل دارا بودن شاخص‌های فراوان با صد در صد آرا در فهرست میراث جهانی به ثبت رسید.